Türkmenistan asyrlaryň dowamynda Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi bolupdyr. Bu ulag-söwda ýoluny döwrebap görnüşde dikeltmek işinde aýratyn orun ýurdumyzyň ulag toplumynyň paýyna düşýär.

Özüniň amatly geografik ýagdaýyny ulanmak bilen, Türkmenistan Ýewraziýa giňişliginde esasy ulag-logistika merkezine öwrülmegi maksat edinýär.

Türkmenistanyň durnukly durmuş-ykdysady ösüşinde, onuň üstünden ýük geçirmek mümknçiliginiň ösmeginde, Demirgazyk – Günorta we Gündogar –Günbatar ugurlary boýunça ulag-üstaşyr geçelgelerini döretmekde demir ýol ulagyna aýratyn orun degişlidir.

Ulagyň bu görnüşiniň artykmaçlyklary şulardan ybaratdyr:

– ýokary göterijilik we geçirijilik ukyby, daşamagyň has arzan bahasy, esasan-da, uzak aralyklara köp haryt eltip bermek meselesinde;

– howa şertlerine, ýylyň paslyna, gününe bagly bolmazlyk;

– agyr we uly gabaraly ýük daşamak üçin giň mümkinçilikler; daşamagyň yzygiderliligi we ýokary tizligi.

Bu aýratynlyklar logistika ulgamlarynda demir ýol ulagyna möhüm orny, ulag hyzmatlary bazarynda bolsa demir ýoly ýokary bäsdeşlik ukyby bilen üpjün edýär.

Türkmenistanyň ümmülmez çäkleriniň şertlerinde demir ýol ulgamy sebitleriň ykdysady baglanyşygy we halkara ýükleri daşamak üçin möhüm ähmiýete eýedir. Onuň döwrebaplaşdyrylmagyna uly ähmiýet berilýär, çünki ol ýurduň mundan beýläk-de senagat taýdan ösmegi üçin zerurdyr we demir ýoluň netijeliligini ösdürmekden yzygiderli ýokary ykdysady täsir alyp biler.

Bu ugurdaky ulgamlaýyn çäreler dartyş-hereketlendiriş desgalar parkynyň täzelenmegini, täze demir ýol menzilleriniň gurulmagyny, köprüleriň, infrastruktura desgalarynyň durkunyň täzelemegi we gurmagy öz içine alýar.

Demir ýol ulagyny döwrebaplaşdyrmak işinde Aşgabat bekediniň lokomotiw deposynyň durky täzelendi we demir ýol hereketini dolandyryş ulgamy kompýuterleşdirildi, şeýle hem dispetçer tarapyndan merkezleşdiriş ulgamy ornaşdyryldy.

Demirýol gurluşykçylarynyň binýady berkidildi we demirýol şpallaryny çykarýan üznüksiz liniýalar, ballast materiallar bilen demir ýollary abatlamagy hem häzirki ýagdaýynda saklamagy üpjün edýän çagyl karýerleri işe girizildi.

Dünýäniň öňdebaryjy öndürijilerinden häzirki zaman hereket düzüminiň we enjamlarynyň yzygiderli satyn alynmagy lokomotiwleriň, ýolagçy we ýük wagonlarynyň binýadyny düýpden täzelemäge mümkinçilik berdi.

Bazar ykdysadyýetine geçilmegi we demir ýol pudagynda döwlet-hususy gatnaşyklaryň ösmegi bilen baglanyşyklylykda, kadalaşdyryjy hukuk namalaryny döwrebaplaşdyrmak üçin degişli işler alnyp barylýar.

Türkmenistan, Owganystan, Azerbaýjan, Gruziýa we Türkiýe döwletleriniň arasynda gol çekilen Ylalaşyga laýyklykda Beýik Ýüpek ýolunyň Lazurit ugruny dikeldýän häzirki zaman multimodal ulag-üstaşyr geçelgesi döredilýär. 2018-nji ýylyň fewral aýynda bu ulag-üstaşyr geçelgesiniň bir bölegi bolan Serhedabat (Türkmenistan) – Turgundy (Owganystan) demir ýoly ulanylyşa berildi.

Halkara Aziýa ulag geçelgesiniň ilkinji bölegi bolsa Türkmenistan tarapyndan gurlan «Kerki – Ymamnazar – Akina –Andhoý» demir ýoludyr.

Akina – Andhoý demir ýolunyň 30 km böleginiň açylyş dabarasy 2021-nji ýylyň 14-nji ýanwarynda Owganystanda geçirildi. Geljekde bu demirýol şahasyny Täjigistan bilen serhede, ondan soň bolsa Aziýa – Ýuwaş umman sebitiniň döwletlerine çenli uzaltmak meýilleşdirilýär.

Türkmenistan strategik maksada – sebitde Aziýanyň, Ýewropanyň we Ýakyn Gündogaryň ulag ulgamlarynyň birleşmegini üpjün etjek güýçli hem döwrebap infrastrukturany döretmek maksadyna ýetmek üçin, ulag mümkinçiliklerini birleşdirmegiň möhümdigini birnäçe gezek aýdypdy. Bu pikiriň özeni şunda: demir, awtomobil, howa we suw ýollaryny halkara aragatnaşygyny netijeli birikdirmek dünýä söwdasyny, ykdysady ösüşi, iş orunlaryny döretmegi we başgalaryň ösmegine itegi berer.