«Ga­raş­syz, ba­ky Bi­ta­rap Türk­me­nis­tan — be­dew bat­ly at-my­ra­dyň me­ka­ny» ýy­ly hor­mat­ly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň baş­tu­tan­ly­gyn­da dur­mu­şa ge­çi­ril­ýän, ýur­du­my­zyň hem­me­ta­rap­la­ýyn ösü­şi­ne we hal­ky­my­zyň aba­dan dur­mu­şy­ny üp­jün et­mä­ge gö­nük­di­ri­len öň­den­gö­rü­ji­lik­li döw­let sy­ýa­sa­ty­nyň ne­ti­je­si bo­lan tä­ze üs­tün­lik­le­re bes­len­ýär. Milli me­de­ni­ýe­tiň ös­dü­ril­me­gi, gaý­ta­lan­ma­jak milli mi­ra­sy­my­zyň go­ra­lyp sak­la­nyl­ma­gy, öw­re­nil­me­gi, gel­jek ne­sil­le­re ýe­ti­ril­me­gi hem-de dün­ýä­de giň­den wa­gyz edil­me­gi me­de­ni stra­te­gi­ýa­nyň esa­sy ugur­la­ry­nyň bi­ri­dir. Şo­ňa gö­rä, dö­re­di­ji­lik işi­ni ne­ti­je­li alyp bar­mak, bu ugur­da iş­gär­le­riň hü­när de­re­je­si­ni ýo­kar­lan­dyr­mak üçin amat­ly şert­ler dö­re­dil­ýär, de­giş­li des­ga­lar ul­gam­la­ýyn döw­re­bap­laş­dy­ry­lyp, ka­da­laş­dy­ry­jy hu­kuk bin­ýa­dy kä­mil­leş­di­ril­ýär.

Me­de­ni­ýet jem­gy­ýe­tiň ru­hy bin­ýa­dy, onuň saz­la­şyk­ly ösü­şi­niň çeş­me­si­dir. Ol sun­ga­ty we däp-des­sur­la­ry, bi­lim­le­ri, aň-paý­has müm­kin­çi­lik­le­ri­ni, mi­ze­mez ru­hy-ah­lak gym­mat­lyk­la­ry­ny özün­de jem­le­ýär. Me­de­ni­ýet ada­myň dün­ýä­ga­raý­şy­ny, şah­sy hä­si­ýet­le­ri­ni, dö­re­di­ji­lik­li pi­kir­le­ni­şi­ni ke­ma­la ge­tir­ýär. Ta­ry­hy tej­ri­bä­ni ne­sil­den-nes­le ge­çir­mek bi­len, ol dö­wür­le­riň we ne­sil­le­riň ara­syn­da­ky aý­ryl­maz ara­bag­la­ny­şy­gy be­ýan edip, ýaş nes­li ter­bi­ýe­le­mek­de aý­ra­tyn orun eýe­le­ýär. Me­de­ni­ýe­tiň hem-de sun­ga­tyň dö­re­di­ji­lik kuw­wa­ty me­de­ni­ýet iş­gär­le­ri­niň dö­red­ýän, hal­ky­my­zy tä­ze be­lent sep­git­le­re ruh­lan­dyr­ýan eser­le­rin­de öz be­ýa­ny­ny tap­ýar. Ýur­du­my­zyň bu ugur­da Gahryman Arkadagymyz ta­ra­pyn­dan ba­şy baş­la­nyp, hor­mat­ly Prezidentimiziň baş­tu­tan­ly­gyn­da üs­tün­lik­li dur­mu­şa ge­çi­ril­ýän döw­let sy­ýa­sa­ty ga­dym­dan gel­ýän öz­bo­luş­ly däp-des­sur­la­ry we tä­ze­çil­lik­le­ri, baý ta­ry­hy tej­ri­bä­ni, hä­zir­ki za­man ýö­rel­ge­le­ri saz­la­şyk­ly ut­gaş­dyr­ma­ga gö­nük­di­ri­len­dir. Mu­nuň şeý­le­di­gi­ne şu ýy­lyň wa­ka­la­ry­nyň my­sa­lyn­da hem aý­dyň göz ýe­tir­mek bol­ýar. Şo­la­ryň ha­ta­ryn­da Me­de­ni­ýet we sun­gat iş­gär­le­ri­niň hem-de Mag­tym­gu­ly Py­ra­gy­nyň şyg­ry­ýet gü­ni my­na­sy­bet­li gu­ra­lan Me­de­ni­ýet hep­de­li­gi bar.

Şu ýyl Bal­kan we­la­ýa­tyn­da ge­çi­ri­len giň ge­rim­li dö­re­di­ji­lik fo­ru­my­nyň mak­sat­na­ma­sy baý maz­mun­ly bol­dy. Gu­ra­lan du­şu­şyk­lar, ede­bi­ýat ag­şam­la­ry, mas­la­hat­lar, okuw­lar, ta­nyş­dy­ry­lyş da­ba­ra­la­ry, sun­gat us­sat­la­ry­nyň kon­sert­le­ri, ýaş ar­tist­le­riň çy­kyş­la­ry, teatr­laş­dy­ry­lan sah­na­lar, film­le­riň gör­ke­zi­liş­le­ri, ser­gi­ler milli me­de­ni­ýe­ti­mi­ziň kö­pu­gur­ly müm­kin­çi­lik­le­ri­ni hem-de tä­ze ta­ry­hy eý­ýam­da ösüş ugur­la­ry­ny be­ýan et­di.

Her ýy­lyň 21-22-nji mar­tyn­da bel­le­nil­ýän Milli ba­har baý­ra­my — Hal­ka­ra Now­ruz gü­ni my­na­sy­bet­li ge­çi­ril­ýän çä­re­ler milli mi­ra­sy­my­za go­ýul­ýan be­lent sar­pa­nyň aý­dyň güwäsidir. Däp bol­şy ýa­ly, şu ýyl esa­sy da­ba­ra­lar Ahal we­la­ýa­ty­nyň Ak bug­daý et­ra­byn­da­ky “Now­ruz ýaý­la­syn­da” ýaý­baň­lan­dy­ryl­dy. Be­ýik Ýü­pek ýo­lu­nyň mer­ke­zin­de dö­rän we adam­za­dyň ösü­şi­ne uly go­şant go­şan ga­dy­my türk­men şä­her­le­ri­niň çe­per keş­bi baý­ram­çy­lyk da­ba­ra­la­ry­na aý­ra­tyn öwüş­gin çaý­dy. Halk däp-des­sur­la­ry, aý­dym-saz­ly, folk­lor-sah­na­laş­dy­ry­lan çy­kyş­lar, milli amaly-ha­şam sun­ga­ty­nyň gör­nüş­le­ri ýyg­na­nan­lar­da aý­ra­tyn tä­sir gal­dyr­dy. Her ýyl gu­ral­ýan bu baý­ram­çy­lyk il­deş­le­ri­mi­ziň, şol san­da da­şa­ry ýurt­ly myh­man­la­ryň köp san­ly­sy­ny özü­ne çek­ýär.

Hal­ky­my­zyň gaý­ta­lan­ma­jak ta­ry­hy-me­de­ni mi­ra­sy Gahryman Arkadagymyzyň, Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň aja­ýyp eser­le­ri­niň için­den eriş-ar­gaç bo­lup geç­ýär. Türk­men hal­ky­nyň Milli Lideriniň we döw­let Baş­tu­ta­ny­my­zyň yl­my esas­lan­dyr­ma­la­ra, mag­lu­mat­la­ra baý­ly­gy bi­len ta­pa­wut­lan­ýan çuň maz­mun­ly eser­le­ri oky­jy­lar­da uly gy­zyk­lan­ma dö­red­ýär. Mu­ny ola­ryň da­şa­ry ýurt dil­le­ri­niň bir­nä­çe­si­ne ter­ji­me edil­me­gi hem tas­syk­la­ýar.

Ki­tap dö­rä­li bä­ri ol bi­lim we paý­has çeş­me­si ha­sap­la­nyp ge­lin­ýär. Oka­mak pi­kir­le­ni­şi, akyl ýe­ti­ri­ji­li­gi ös­dü­rip, dün­ýä­ga­raý­şy hem-de ha­bar­ly­ly­gy gi­ňeld­ýär. Ki­tap ta­ry­hyň, me­de­ni-ru­hy gym­mat­lyk­la­ryň, ylym-bi­li­miň na­ma­sy bol­mak bi­len, ýaş nes­li ter­bi­ýe­le­mek­de ýol­gör­ke­zi­ji bo­lup hyz­mat ed­ýär. Ki­ta­ba aý­ra­tyn hor­mat bi­len ga­ra­mak türk­men hal­ky­nyň asyr­la­ryň do­wa­myn­da ke­ma­la ge­len asyl­ly däp­le­ri­niň bi­ri­dir. Mu­nuň şeý­le­di­gi­ne ýur­du­my­zyň çäk­le­rin­de ýer­leş­ýän ga­dy­my şä­her­ler­de dö­re­di­len iri ki­tap­ha­na­lar hem şa­ýat­lyk ed­ýär. Ga­dy­my Merw öz gül­läp ösen döw­rün­de yl­my mer­kez hök­mün­de meş­hur bo­lup, ki­tap­ha­na­la­ryn­da ýyg­na­nan baý ki­tap gor­la­ry bi­len şöh­rat­la­nyp­dyr.

Hä­zir­ki wagt­da Di­ýa­ry­myz­da bu ýö­rel­ge­ler my­na­syp do­wam et­di­ril­ýär. Paý­tag­ty­myz­da, äh­li se­bit­ler­de mö­hüm me­de­ni, aň-bi­lim ýaý­ra­dyş, yl­my hyz­mat­la­ry ýe­ri­ne ýe­tir­ýän ki­tap­ha­na­lar he­re­ket ed­ýär. Ki­tap gaz­na­la­ry­nyň yzy­gi­der­li üs­ti ýe­ti­ri­lip, de­giş­li mad­dy-en­jam­la­ýyn bin­ýat döw­re­bap­laş­dy­ryl­ýar, ýo­ka­ry bi­lim­li hü­när­men­le­riň taý­ýar­la­nyl­ma­gy­na uly üns be­ril­ýär. Hor­mat­ly Prezidentimiziň de­giş­li Ka­ra­ry bi­len ge­çen ýyl­da tas­syk­la­nan “Türk­me­nis­ta­nyň ki­tap­ha­na ul­ga­my­ny ös­dür­me­giň 2025 — 2029-njy ýyl­lar üçin Döw­let mak­sat­na­ma­sy” hem-de ony amala aşyr­mak bo­ýun­ça ýe­ri­ne ýe­ti­ril­me­li çä­re­le­riň me­ýil­na­ma­sy bu ugur­da öň­de goý­lan we­zi­pe­le­ri çöz­mä­ge gö­nük­di­ri­len­dir. Şu­nuň bi­len bag­ly­lyk­da, san­ly öz­gert­me­ler wa­jyp ugur­la­ryň bi­ri bo­lup dur­ýar. Ki­tap­la­ry däp bo­lan sak­laý­jy­lar­dyr me­de­ni ojak­lar hök­mün­de ki­tap­ha­na­la­ryň mak­sa­dy oky­jy­la­ryň hä­zir­ki za­man ta­lap­la­ry­na la­ýyk gel­mek­den, olar bi­len, şol san­da ägirt uly bi­lim çeş­me­le­ri ýyg­na­nan san­ly gi­ňiş­lik­de iş­jeň ara­gat­na­şyk­da bol­mak­dan yba­rat­dyr. Ki­tap­ha­na­la­ryň işi­niň san­ly­laş­dy­ryl­ma­gy gaz­na­da­ky ki­tap­la­ryň ha­sa­by­ny we ýer­leş­di­ri­li­şi­ni, mag­lu­mat­la­ryň göz­le­ni­li­şi­ni, top­la­ny­ly­şy­ny, sak­la­ny­ly­şy­ny saz­la­şyk­ly ýo­la goý­ma­ga ýar­dam ed­ýär. Elekt­ron ki­tap­ha­na­la­ryň, san­ly ki­tap gor­la­ry­nyň to­ru­nyň dö­re­dil­me­gi oky­jy­lar köp­çü­li­gi­ne ze­rur ede­bi­ýa­ta giň el­ýe­ter­li­li­gi üp­jün ed­ýär.

Me­de­ni mi­ra­sy go­rap sak­la­mak­da we wa­gyz et­mek­de ba­ha­sy­na ýe­tip bol­ma­jak milli gym­mat­lyk­la­ry sak­la­ýan mu­zeý­le­re uly orun de­giş­li­dir. Ser­gi­ler­de gör­ke­zil­ýän, mu­zeý gaz­na­la­ryn­da sak­la­nyl­ýan gym­mat­lyk­lar, şol san­da ar­heo­lo­gik ta­pyn­dy­lar, şe­kil­len­di­riş, amaly-ha­şam sun­ga­ty­nyň eser­le­ri, halk se­net­çi­lik eser­le­ri­niň nus­ga­la­ry hal­ky­my­zyň ta­ry­hy­nyň we öz­bo­luş­ly däp-des­sur­la­ry­nyň müň­ýyl­lyk­la­ra uza­ýan­dy­gy­ny şöh­le­len­dir­ýär. Ýur­du­my­zyň mu­zeý­le­ri­niň ta­pyn­dy gor­la­ry­nyň tä­ze gym­mat­lyk­lar bi­len ul­gam­la­ýyn esas­da üs­ti ýe­ti­ril­ýär. Olar­da hä­zir­ki döw­rü­mi­ze mah­sus ýo­ka­ry dö­re­di­ji­lik ru­hy öz be­ýa­ny­ny tap­ýar. Mu­zeý işi­ni ös­dür­mek me­de­ni­ýet ul­ga­myn­da­ky döw­let sy­ýa­sa­ty­nyň esa­sy ugur­la­ry­nyň bi­ri hök­mün­de kes­git­le­nen­dir. Bu ugur­da dur­mu­şa ge­çi­ril­ýän yzy­gi­der­li çä­re­le­riň ne­ti­je­sin­de mu­zeý­ler ýur­du­my­zyň iri me­de­ni, aň-bi­lim, yl­my-bar­lag mer­kez­le­ri­ne öw­rül­di.

Di­ýa­ry­my­zyň çä­gin­de döw­let ta­ry­hy-me­de­ni go­rag­ha­na­la­ry­nyň bir­nä­çe­si he­re­ket ed­ýär. Ola­ryň her bi­ri açyk as­ma­nyň as­tyn­da­ky öz­bo­luş­ly mu­zeý­­dir. San­ly we mag­lu­mat-ara­gat­na­şyk teh­no­lo­gi­ýa­la­ry­nyň iş­jeň or­naş­dy­ryl­ma­gy mu­zeý­le­riň işi­niň ne­ti­je­li­li­gi­ni ýo­kar­lan­dyr­ýar. Hä­zir­ki wagt­da mu­zeý­le­riň web saýt­la­ry, wir­tual sy­ýa­hat ugur­la­ry dür­li gym­mat­lyk­la­ryň top­lu­my bi­len ta­nyş­ma­ga müm­kin­çi­lik ber­ýär. Mu­nuň özi ýaş nes­liň öz ýur­du­nyň ta­ry­hy­na we me­de­ni­ýe­ti­ne bo­lan gy­zyk­lan­ma­la­ry­ny art­dyr­mak­da uly äh­mi­ýe­te eýe­dir.

Gahryman Arkadagymyzyň we döw­let Baş­tu­ta­ny­my­zyň bu ugur­da­ky ta­gal­la­la­ry ne­ti­je­sin­de da­şa­ry ýurt­ly hyz­mat­daş­lar bi­len ne­ti­je­li gat­na­şyk­lar ös­dü­ril­ýär. Soň­ky ýyl­lar­da da­şa­ry döw­let­ler­de, şol san­da Ame­ri­ka­nyň Bir­le­şen Ştat­la­ry­nyň iri sun­gat mer­ke­zi bo­lan Nýu-Ýork­da­ky “Met­ro­po­li­ten” mu­ze­ýin­de, Ger­ma­ni­ýa Fe­de­ra­tiw Res­pub­li­ka­sy­nyň bir­nä­çe mu­zeý­le­rin­de ýur­du­my­zyň mu­zeý gym­mat­lyk­la­ry­nyň iri ser­gi­le­ri­niň gu­ra­lan­dy­gy­ny bel­le­mek ge­rek. Şu ýy­lyň ap­rel aýyn­da Rim­dä­ki Ka­pi­to­liý mu­ze­ýin­de «Türk­me­nis­ta­nyň ga­dy­my si­wi­li­za­si­ýa­la­ry» at­ly ar­heo­lo­gik ser­gi öz işi­ni ta­mam­la­dy. Mä­lim bol­şy ýa­ly, hor­mat­ly Prezidentimiz ge­çen ýy­lyň okt­ýab­ryn­da Ita­li­ýa Res­pub­li­ka­sy­na amala aşy­ran res­mi sa­pa­ry­nyň çäk­le­rin­de onuň açy­lyş da­ba­ra­sy­na gat­naş­dy.

Tä­ze ta­ry­hy dö­wür­de milli teatr sun­ga­ty ga­dy­my däp­le­ri, nus­ga­wy mek­de­bi we dra­ma­tur­gi­ýa­nyň tä­ze ugur­la­ry­ny saz­la­şyk­ly ut­gaş­dy­ryp, ok­gun­ly ös­ýär. Ýur­du­my­zyň teatr­la­ry­nyň re­per­tuar­la­ry­na türk­men we da­şa­ry döw­let­le­riň nus­ga­wy, hä­zir­ki za­man ede­bi eser­le­ri esa­syn­da sah­na­laş­dy­ry­lan spek­takl­lar gi­ri­zil­ýär. Teatr­la­ryň dö­re­di­ji­lik to­par­la­ry ta­ra­pyn­dan tä­ze sah­na oýun­la­ry goý­lup, olar­da Wa­ta­ny­my­zyň Ga­raş­syz­ly­gy we he­mi­şe­lik Bi­ta­rap­ly­gy­my­zyň da­ba­ra­lan­ma­sy, Ber­ka­rar döw­le­tiň tä­ze eý­ýa­my­nyň Gal­ky­ny­şy döw­rü­niň dö­re­di­ji­lik ru­hy, üs­tün­lik­le­ri aý­dyň be­ýa­ny­ny tap­ýar.

Milli Liderimiziň ta­gal­la­la­ry esa­syn­da milli me­de­ni­ýe­ti­mi­ziň aý­ryl­maz bö­le­gi bo­lan ope­ra sun­ga­ty­nyň ösü­şi­ne tä­ze iter­gi be­ril­di. Soň­ky dö­wür­de meş­hur ope­ra spek­takl­la­ry tä­ze­den go­ýul­dy. “Şa­se­nem-Ga­ryp”, “Zöh­re-Ta­hyr”, “Aý­na” we beý­le­ki­ler şo­la­ryň ha­ta­ryn­da­dyr. “Gö­rog­ly”, “Mag­tym­gu­ly” ýa­ly tä­ze ope­ra­la­ryň il­kin­ji gör­ke­zi­liş­le­ri bol­dy. Şu ýy­lyň Me­de­ni­ýet hep­de­li­gi­niň mak­sat­na­ma­sy­na “Leý­li-Mej­nun” ope­ra­sy­nyň gör­ke­zi­li­şi gi­ri­zil­di.

Ga­raş­syz Wa­ta­ny­myz­da aý­dym-saz sun­ga­ty­nyň, şol san­da onuň nus­ga­wy ýo­lu­nyň ös­dü­ril­me­gi­ne uly äh­mi­ýet be­ril­ýär. Onuň ke­ma­la gel­me­gi we ösü­şi gör­nük­li türk­men kom­po­zi­tor­la­ry­nyň at­la­ry bi­len aý­ryl­maz bag­la­ny­şyk­ly­dyr. Hä­zir­ki dö­wür­de bu ugur­da ýaş ze­hin­ler üs­tün­lik­li iş­le­ýär­ler. Şu­nuň bi­len bir­lik­de, aý­dym-sa­zyň beý­le­ki žanr­la­ry, aý­dym aýt­mak we ho­reog­ra­fi­ýa sun­ga­ty ös­dü­ril­ýär. Şun­da hal­ky­my­zyň kö­pa­syr­lyk öz­bo­luş­ly dö­re­di­ji­lik däp­le­ri­niň go­ra­lyp sak­la­nyl­ma­gy­na, gel­jek ne­sil­le­re ýe­ti­ril­me­gi­ne aý­ra­tyn üns be­ril­ýär. Bag­şy­çy­lyk sun­ga­ty­ny, “Küşt­dep­di” aý­dym we tans des­su­ry­ny my­sal hök­mün­de gör­kez­mek bo­lar. Ma­ýa Ku­ly­ýe­wa adyn­da­ky Türk­men milli kon­ser­wa­to­ri­ýa­sy, Türk­men döw­let me­de­ni­ýet ins­ti­tu­ty bu ugur­da ýur­du­my­zyň esa­sy ýo­ka­ry okuw mek­dep­le­ri bo­lup dur­ýar. Aş­ga­bat we Arkadag şä­her­le­rin­de, we­la­ýat­lar­da hem ýö­ri­te­leş­di­ri­len saz­çy­lyk we sun­gat mek­dep­le­ri he­re­ket ed­ýär.

Ýaş nes­liň saz­la­şyk­ly ösü­şi­ni ga­zan­mak, ola­ryň öz ze­hi­ni­ni we ba­şar­nyk­la­ry­ny do­ly aç­ma­gy üçin giň müm­kin­çi­lik­le­ri dö­ret­mek döw­let sy­ýa­sa­ty­nyň esa­sy we­zi­pe­le­ri­niň bi­ri­dir. Paý­tag­ty­myz­da gur­lu­şy­gy al­nyp ba­ryl­ýan “Gü­neş­li” ça­ga­lar we ýet­gin­jek­ler mer­ke­zin­de ýa­şa­jyk ra­ýat­la­ry­my­zyň dö­re­di­ji­lik bi­len meş­gul­lan­mak­la­ry, baý milli mi­ra­sy­myz bi­len iç­gin ta­nyş­mak­la­ry üçin äh­li şert­ler göz öňün­de tu­tul­ýar. Mä­lim bol­şy ýa­ly, onuň düý­bü­ni tut­mak da­ba­ra­sy 2025-nji ýy­lyň 1-nji iýu­nyn­da bel­le­ni­len Ça­ga­la­ry go­ra­ma­gyň hal­ka­ra gü­nü­ne ga­bat­la­nyp ge­çi­ril­di. Türk­men hal­ky­nyň Milli Lideriniň baş­lan­gy­jy bi­len bu top­lum Ba­zar Ama­now adyn­da­ky Döw­let ça­ga­lar ki­tap­ha­na­sy­nyň san­ly teh­no­lo­gi­ýa­lar or­naş­dy­ryl­jak tä­ze bi­na­sy­ny hem öz içi­ne alar. Onuň çä­gin­de te­les­kop ar­ka­ly älem gi­ňiş­li­gi­ni syn­la­ma­ga ni­ýet­le­nen ob­ser­wa­to­ri­ýa ota­gy­nyň bol­jak­dy­gy bel­lär­lik­li­dir. Bu ki­tap­ha­na­nyň gur­lu­şy­gy Gurbanguly Berdimuhamedow adyn­da­ky Ho­wan­dar­ly­ga mä­täç ça­ga­la­ra he­ma­ýat ber­mek bo­ýun­ça ha­ýyr-sa­ha­wat gaz­na­sy­nyň se­riş­de­le­ri­niň ha­sa­by­na amala aşy­ryl­ýar. Mu­nuň özi Gahryman Arkadagymyzyň ýaş ne­sil­ler ba­ra­da­ky ata­lyk ala­da­sy­nyň ýe­ne bir aý­dyň gü­wä­si­dir.

Hor­mat­ly Prezidentimiziň nyg­taý­şy ýa­ly, döw­le­ti­miz gel­jek­de hem me­de­ni­ýet ul­ga­my­ny ös­dür­mek, dö­re­di­ji­lik iş­gär­le­ri­niň hö­wes­len­di­ril­me­gi we hem­me­ta­rap­la­ýyn gol­da­nyl­ma­gy, ola­ryň us­sat­lyk­la­ry­ny kä­mil­leş­dir­mek­le­ri, aja­ýyp eser­le­ri dö­ret­mek­le­ri üçin äh­li ze­rur çä­re­le­ri dur­mu­şa ge­çi­rer. Bu iş­de ýur­du­myz­da gu­ral­ýan dür­li dö­re­di­ji­lik bäs­le­şik­le­ri­ne aý­ra­tyn orun de­giş­li­dir. Dö­re­di­ji­lik, me­de­ni­ýet we sun­gat iş­gär­le­ri­niň, hö­wes­jeň aý­dym­çy ýaş­la­ryň, ze­hin­li ça­ga­la­ryň ara­syn­da yg­lan edil­ýän Türk­me­nis­ta­nyň Prezidentiniň «Türk­me­niň Al­tyn asy­ry» baý­ra­gy­ny al­mak ug­run­da­ky bäs­le­şik her ýyl köp san­ly gat­na­şy­jy­la­ry bir ýe­re jem­le­ýär. Onuň çäk­le­rin­de «Ýaň­lan, Di­ýa­rym!» te­le­bäs­le­şi­gi, «Çal­sa­na, bag­şy!», «Ga­raş­syz­ly­gyň mer­jen dä­ne­le­ri» bäs­le­şik­le­ri ge­çi­ril­ýär.

Hä­zir­ki za­man dün­ýä­sin­de me­de­ni­ýet has köp­gy­raň­ly hä­si­ýe­te eýe bol­ýar. Hal­ka­ra hyz­mat­daş­ly­gyň äh­lu­mu­my gu­ra­ly bol­mak bi­len, ol halk­la­ryň we ýurt­la­ryň ara­syn­da öza­ra dü­şü­niş­mä­ge, yna­ny­şyk­ly, dost­luk­ly gat­na­şyk­la­ra ýar­dam edip, pa­ra­hat­çy­lyk­ly dia­log üçin meý­dan­ça­ny dö­red­ýär. Bi­ta­rap Türk­me­nis­tan me­de­ni dip­lo­ma­ti­ýa­ny yzy­gi­der­li iler­led­ýär. Şu­nuň bi­len bag­ly­lyk­da, ýur­du­myz hal­ka­ra yn­san­per­wer gat­na­şyk­la­ry hem­me­ta­rap­la­ýyn ber­kit­mek bo­ýun­ça baş­lan­gyç­la­ry öňe sü­rüp, bu ugur­da anyk ädim­le­ri äd­ýär. Bu mak­sat­lar döw­let Baş­tu­ta­ny­my­zyň ge­çen ýyl­da gol çe­ken de­giş­li Ka­ra­ry bi­len tas­syk­la­ny­lan “Türk­me­nis­ta­nyň me­de­ni dip­lo­ma­ti­ýa­sy­ny ös­dür­me­giň 2026 — 2052-nji ýyl­lar üçin Stra­te­gi­ýa­sy­nyň” hem esa­sy­ny düz­ýär.

Mä­lim bol­şy ýa­ly, bu res­mi­na­ma Gahryman Arkadagymyzyň baş­lan­gy­jy bi­len iş­le­nip taý­ýar­la­nyl­dy. Gaý­ta­lan­ma­jak milli me­de­ni­ýe­ti­mi­ziň kö­pö­wüş­gin­li­li­gi bi­len dün­ýä jem­gy­ýet­çi­li­gi­ni ta­nyş­dyr­mak, me­de­ni-yn­san­per­wer hyz­mat­daş­ly­gyň ge­ri­mi­ni we ugur­la­ry­ny gi­ňelt­mek, me­de­ni­ýet, sun­gat iş­gär­le­ri­niň ara­syn­da tej­ri­be al­şyl­ma­gy üçin dö­re­di­ji­lik meý­dan­ça­la­ry­ny dö­ret­mek Stra­te­gi­ýa­da esa­sy we­zi­pe­le­riň ha­ta­ryn­da kes­git­le­nen­dir. Şu­nuň bi­len bir­lik­de, Türk­me­nis­tan ab­raý­ly hal­ka­ra we se­bit guramalary, şol san­da BMG, onuň iri ugur­daş dü­züm­le­ri bi­len hyz­mat­daş­ly­gy mun­dan beý­läk-de iş­jeň­leş­dir­me­gi mak­sat edin­ýär. Ýur­du­my­zy BMG-niň bi­lim, ylym we me­de­ni­ýet me­se­le­le­ri bo­ýun­ça ýö­ri­te­leş­di­ri­len eda­ra­sy — ÝU­NES­KO bi­len köp­ýyl­lyk ýa­kyn hyz­mat­daş­lyk bag­la­nyş­dyr­ýar. Bu ba­bat­da ÝU­NES­KO-nyň iş­le­ri ba­ra­da Türk­me­nis­ta­nyň milli to­pa­ry­na mö­hüm orun de­giş­li­dir.

Bi­le­lik­dä­ki ne­ti­je­li hyz­mat­daş­ly­gyň aý­dyň my­sal­la­ry­nyň bi­ri hök­mün­de türk­men top­ra­gyn­da ýer­leş­ýän ta­ry­hy-me­de­ni ýa­dy­gär­lik­le­ri go­rap sak­la­mak bo­ýun­ça bu dü­züm bi­len bi­le­lik­de amala aşy­ryl­ýan giň gerimli iş­le­ri gör­kez­mek bo­lar. Türk­men hal­ky­nyň mad­dy we mad­dy däl me­de­ni­ýe­ti­niň öz­bo­luş­ly des­ga­la­ry­nyň, däp-des­sur­la­ry­nyň, ýur­du­my­zyň te­bi­gy gö­zel ýer­le­ri­niň ÝU­NES­KO-nyň de­giş­li sa­naw­la­ry­na gi­ri­zil­me­gi ola­ryň umu­ma­dam­zat äh­mi­ýe­ti­ne eýe­di­gi­ne şa­ýat­lyk ed­ýär. Bu ugur­da de­giş­li iş­ler ul­gam­la­ýyn esas­da do­wam et­di­ril­ýär.

Türk­me­nis­ta­nyň Tür­ki me­de­ni­ýe­tiň hal­ka­ra gu­ra­ma­sy (TÜRK­SOÝ) bi­len hyz­mat­daş­ly­gy hem ok­gun­ly hä­si­ýe­te eýe­dir. Şu ýy­lyň wa­ka­la­ry mu­ny ýe­ne bir ge­zek tas­syk­la­ýar. Şo­la­ryň ha­ta­ryn­da 3-nji maý­da Türk­me­nis­ta­nyň Döw­let me­de­ni­ýet mer­ke­zi­niň Mu­kam­lar köş­gün­de TÜRK­SOÝ-yň XXVII ope­ra gün­le­ri my­na­sy­bet­li gu­ra­lan da­ba­ra­ly kon­ser­ti gör­kez­mek bo­lar. Ol ýur­du­my­zyň, Tür­ki­ýä­niň, Azer­baý­ja­nyň, Ga­za­gys­ta­nyň, Gyr­gy­zys­ta­nyň hem-de Öz­be­gis­ta­nyň aý­dym-saz sun­ga­ty bo­ýun­ça us­sat­la­ry­ny bir ýe­re jem­le­di. Ola­ryň ýe­ri­ne ýe­tir­me­gin­de nus­ga­wy dün­ýä we tür­ki ope­ra sun­ga­ty­nyň aja­ýyp eser­le­ri ýaň­lan­dy. Onuň öňü­sy­ra­syn­da Mu­kam­lar köş­gün­de gör­nük­li kom­po­zi­tor We­li Mu­ha­do­wyň dog­lan gü­nü­niň 110 ýyl­ly­gy­na ba­gyş­la­nan kon­sert ge­çi­ril­di. Kon­sert­de türk­men sa­zan­da­la­ry we tür­ki döw­let­le­riň ar­tist­le­ri çy­kyş et­di­ler.

Türk­me­nis­tan Ys­lam dün­ýä­si­niň Bi­lim, ylym we me­de­ni­ýet me­se­le­le­ri bo­ýun­ça gu­ra­ma­sy (ICESCO) bi­len hyz­mat­daş­ly­ga-da hal­ka­ra yn­san­per­wer sy­ýa­sa­ty­nyň mö­hüm ug­ry hök­mün­de ga­ra­ýar. Mä­lim bol­şy ýa­ly, ýur­du­myz şu ýy­lyň ma­ýyn­dan bä­ri bu gu­ra­ma­da syn­çy de­re­je­si­ne eýe­dir. Şu­nuň bi­len bag­ly­lyk­da, türk­men hal­ky­nyň Milli Lideri, Türk­me­nis­ta­nyň Halk Mas­la­ha­ty­nyň Baş­ly­gy Gurbanguly Berdimuhamedowyň 13-14-nji maý­da Rus­si­ýa Fe­de­ra­si­ýa­sy­nyň Ta­ta­rys­tan Res­pub­li­ka­syn­da sa­par­da bo­lup, «Ka­zan­Fo­rum — 2026» at­ly hal­ka­ra çä­re­le­re gat­na­şan­dy­gy­ny bel­le­mek ge­rek. Ka­zan şä­he­ri­niň 2026-njy ýyl­da «Ys­lam dün­ýä­si­niň me­de­ni paý­tag­ty» diý­lip yg­lan edil­me­gi my­na­sy­bet­li Ys­lam Hyz­mat­daş­lyk Gu­ra­ma­sy­nyň mas­la­ha­tyn­da­ky çy­ky­şyn­da Gahryman Arkadagymyz ICESCO bi­len hyz­mat­daş­ly­gyň gel­jek­ki ugur­la­ry­na tä­ze iter­gi we dö­re­di­ji­lik ru­hu­ny ber­ýän bir­nä­çe anyk tek­lip­le­ri be­ýan et­di. Gu­ra­ma­nyň Baş di­rek­to­ry öz çy­ky­şyn­da 2028-nji ýyl­da Aş­ga­ba­dy “Ys­lam dün­ýä­si­niň me­de­ni paý­tag­ty” di­ýip yg­lan et­mek ug­run­da de­giş­li iş­le­riň ge­çi­ri­lip baş­la­nan­dy­gy ba­ra­da aýt­dy.

Ýur­du­myz­da hem-de da­şa­ry döw­let­ler­de aý­dym-saz we teatr fes­ti­wal­la­ry­nyň, kon­sert­le­riň, film­le­riň gör­ke­zi­liş­le­ri­niň, ser­gi­le­riň gu­ral­ma­gy me­de­ni dip­lo­ma­ti­ýa­ny iş­jeň iler­let­mä­ge gö­nü­den-gö­ni ýar­dam ed­ýär. Şu ýyl Aş­ga­bat we Arkadag şä­her­le­rin­de Azer­baý­jan Res­pub­li­ka­sy­nyň Me­de­ni­ýet gün­le­ri, Rus­si­ýa Fe­de­ra­si­ýa­syn­da, Gru­zi­ýa­da bol­sa Türk­me­nis­ta­nyň Me­de­ni­ýet gün­le­ri ge­çi­ril­di. Türk­men sun­gat us­sat­la­ry, aý­dym-saz to­par­la­ry da­şa­ry döw­let­ler­de ge­çi­ril­ýän me­de­ni hem-de dö­re­di­ji­lik çä­re­le­ri­ne yzy­gi­der­li gat­naş­ýar­lar. Hal­ka­ra fes­ti­wal­lar­da, bäs­le­şik­ler­de Wa­ta­ny­my­za my­na­syp we­kil­çi­lik edip, ab­raý­ly baý­rak­la­ra eýe bol­ýar­lar.

Milli ki­ne­ma­tog­raf­la­ry­myz hem uly üs­tün­lik­le­ri ga­zan­ýar­lar. Meş­hur ki­no us­sat­la­ry­nyň ýo­la go­ýan ýö­rel­ge­le­ri hä­zir­ki ne­sil­ler ta­ra­pyn­dan my­na­syp do­wam et­di­ril­ýär. Gurbanguly Berdimuhamedow adyn­da­ky Ho­wan­dar­ly­ga mä­täç ça­ga­la­ra he­ma­ýat ber­mek bo­ýun­ça ha­ýyr-sa­ha­wat gaz­na­sy­nyň ýar­dam ber­me­gin­de su­ra­ta dü­şü­ri­len “Kom­po­zi­tor” at­ly fil­miň TÜRK­SOÝ-yň hal­ka­ra baý­rak­la­ry­na my­na­syp bol­ma­gy şan­ly wa­ka­la­ryň bi­ri­ne öw­rül­di. De­giş­li sy­lag­la­ry gow­şur­mak da­ba­ra­sy şu ýy­lyň 17-nji few­ra­lyn­da Tür­ki­ýe Res­pub­li­ka­syn­da ýaý­baň­lan­dy­ry­lan Türk­men ki­nosynyň gün­le­ri­niň çäk­le­rin­de An­ka­ra şä­he­rin­dä­ki Ýa­şar Ke­mal adyn­da­ky me­de­ni mer­ke­zde ge­çi­ril­di. Ha­ýyr-sa­ha­wat gaz­na­sy­na fil­miň dö­re­dil­me­gi­ne go­şan uly go­şan­dy üçin «Go­şa ga­nat­ly uly la­çyn» at­ly ýö­ri­te baý­rak gow­şu­ryl­dy. Öz ge­ze­gin­de, kom­po­zi­tor Ke­rim Berdimuhamedow fil­mi saz bi­len be­zän­di­gi üçin «Ga­nat­ly al­tyn be­dew» sy­la­gy bi­len sy­lag­la­nyl­dy.

“Kom­po­zi­tor” fil­mi ozal hem ab­raý­ly sy­lag­la­ryň bir­nä­çe­si­ne my­na­syp bo­lup­dy. 2024-nji ýyl­da film ýur­du­myz­da ge­çi­ri­len “Gor­kut ata” at­ly IV hal­ka­ra ki­no­fes­ti­wal­da emin­le­riň ýö­ri­te baý­ra­gy­na we “Iň go­wy ze­nan keş­bi” baý­ra­gy­na eýe bol­dy. 2025-nji ýyl­da bu film Rus­si­ýa Fe­de­ra­si­ýa­sy­nyň Mosk­wa şä­he­rin­de ge­çi­ri­len Ki­ne­ma­tog­ra­fi­ýa sun­ga­ty­nyň Ýew­ra­zi­ýa aka­de­mi­ýa­sy­nyň «Göw­her ke­be­lek» at­ly açyk Ýew­ra­zi­ýa ki­no­fes­ti­wa­lyn­da «Iň go­wy su­rat­keş» ug­ry bo­ýun­ça baý­rak­la­ra my­na­syp gör­lüp­di. Ki­ne­ma­tog­ra­fi­ýa sun­ga­ty­nyň Ýew­ra­zi­ýa aka­de­mi­ýa­sy­nyň bu baý­ra­gy milli we umu­ma­dam­zat me­de­ni, ru­hy-ah­lak gym­mat­lyk­la­ry­ny wa­gyz ed­ýän film­le­re be­ril­ýär. Mu­nuň özi hä­zir­ki za­man türk­men ki­no­sy­nyň di­ňe bir öz­bo­luş­ly däp­le­ri sak­la­man, eý­sem, hal­ka­ra me­de­ni gi­ňiş­li­ge hem iş­jeň go­şu­lyş­ýan­dy­gy­na şa­ýat­lyk ed­ýär.

Türk­me­nis­ta­nyň me­de­ni dip­lo­ma­ti­ýa­sy sy­ýa­hat­çy­lyk ul­ga­myn­da ne­ti­je­li hyz­mat­daş­ly­gy ös­dür­me­gi-de ugur edin­ýär. Dür­li ýurt­la­ryň we halk­la­ryň me­de­ni­ýe­ti, däp-des­sur­la­ry, te­bi­gy, ta­ry­hy ýa­dy­gär­lik­le­ri bi­len ta­nyş­mak ada­myň ru­hy dün­ýä­si­ni baý­laş­dyr­ýar, öza­ra dü­şü­niş­mä­ge, dost­luk­ly gat­na­şyk­la­ry ber­kit­mä­ge ýar­dam ed­ýär. Bu ba­bat­da kö­pu­gur­ly müm­kin­çi­lik­le­re eýe bo­lan Wa­ta­ny­myz da­şa­ry ýurt­ly sy­ýa­hat­çy­lar­da uly gy­zyk­lan­ma dö­red­ýär. Bü­tin­dün­ýä Sy­ýa­hat­çy­lyk Gu­ra­ma­sy­nyň ag­za­sy bo­lan Türk­me­nis­tan gel­je­gi uly bu ugur­da ne­ti­je­li hyz­mat­daş­ly­gy gi­ňelt­me­giň ta­rap­da­ry­dyr.

Ýur­du­my­zyň me­de­ni dip­lo­ma­ti­ýa­sy­nyň ne­ti­je­li gu­ral­la­ry­nyň bi­ri-de türk­men hal­ky­nyň be­ýik şah­sy­ýet­le­ri­niň öm­rü­ne we dö­re­di­ji­li­gi­ne ba­gyş­la­nyp ge­çi­ril­ýän hal­ka­ra mas­la­hat­lar­dyr hem-de fo­rum­lar­dyr. Şu­nuň bi­len bag­ly­lyk­da, Gün­do­ga­ryň be­ýik akyl­da­ry Mag­tym­gu­ly Py­ra­gy­nyň dog­lan gü­nü­niň 300 ýyl­ly­gy­nyň bel­le­nil­me­gi mö­hüm wa­ka bol­dy. Mä­lim bol­şy ýa­ly, ýur­du­myz bu şan­ly se­nä­ni 2024-nji ýyl­da dün­ýä bi­le­le­şi­gi bi­len bi­le­lik­de giň­den da­ba­ra­lan­dyr­dy. Şol ýy­lyň ma­ýyn­da hor­mat­ly Prezidentimiziň gat­naş­ma­gyn­da paý­tag­ty­my­zyň gü­nor­ta bö­le­gin­de, Kö­pet­da­gyň ete­gin­de «Mag­tym­gu­ly Py­ra­gy» me­de­ni-se­ýil­gäh top­lu­my açyl­dy. Onuň çä­gin­de Mag­tym­gu­ly Py­ra­gy­nyň uzak­dan se­leň­läp gö­rün­ýän ýa­dy­gär­li­gi bi­na edil­di. Şeý­le hem bu ýer­dä­ki se­ýil­gäh­de dür­li ýurt­la­ryň we halk­la­ryň we­kil­le­ri bo­lan meş­hur ýa­zy­jy­la­ryň, şa­hyr­la­ryň, akyl­dar­la­ryň heý­kel­le­ri otur­dyl­dy. Gahryman Arkadagymyzyň baş­lan­gy­jy bi­len dö­re­di­len bu se­ýil­gäh top­lu­my Aş­ga­ba­dyň gö­zel ýer­le­ri­niň bi­ri bol­mak bi­len, dost-do­gan­ly­gyň, hoş­ni­ýet­li goň­şu­çy­ly­gyň hem aja­ýyp ny­şa­ny­na öw­rül­di.

Tä­ze ta­ry­hy dö­wür­de pa­ra­hat­çy­ly­gyň il­çi­le­ri bo­lup çy­kyş ed­ýän ahal­te­ke at­la­ry gaý­ta­lan­ma­jak gö­zel­li­gi bi­len milli hem-de dün­ýä me­de­ni­ýe­ti­niň tä­sin­li­gi hök­mün­de yk­rar edi­len­dir. «Ga­raş­syz, ba­ky Bi­ta­rap Türk­me­nis­tan — be­dew bat­ly at-my­ra­dyň me­ka­ny» ýy­ly my­na­sy­bet­li ge­çi­ril­ýän hal­ka­ra at­ly sport ýa­ryş­la­ry, be­hiş­di be­dew­le­riň gö­zel­lik bäs­le­şik­le­ri, “Gal­ky­nyş” milli at üs­tün­dä­ki oýun­lar to­pa­ry­nyň da­şa­ry ýurt­lar­da­ky çy­kyş­la­ry-da ýur­du­my­zyň me­de­ni dip­lo­ma­ti­ýa­sy­nyň müm­kin­çi­lik­le­ri­niň dur­mu­şa ge­çi­ril­me­gi­ne gö­nük­di­ri­len­dir.

Şeý­le­lik­de, şu ýyl mu­kad­des Ga­raş­syz­ly­gy­nyň 35 ýyl­ly­gy­ny bel­le­ýän Bi­ta­rap Türk­me­nis­tan da­şa­ry sy­ýa­sat stra­te­gi­ýa­syn­da me­de­ni gün ter­ti­bi­ni iş­jeň iler­let­mek bi­len, äh­li ýurt­la­ryň we halk­la­ryň ara­syn­da dost­luk­ly, ne­ti­je­li hyz­mat­daş­lyk gat­na­şyk­la­ry­nyň ber­ki­dil­me­gi­ne uly go­şant go­şup, pa­ra­hat­çy­lyk, yn­san­per­wer­lik, dö­re­di­ji­lik tag­lym­la­ry­na üýt­gew­siz yg­rar­ly­dy­gy­ny gör­kez­ýär.